Tasavvufi Şiir Şerhleri - Ömür Ceylan

Son yıllarda hız kazanan Türk klasik edebiyatı araÅŸtırmaları, bu edebiyatın ÅŸiir ağırlıklı bir karakter göstermesinin tabîî bir neticesi olarak manzum eserler üzerinde yoÄŸunlaÅŸmaktadır. Konu üzerindeki akademik araÅŸtırmaların tarihçesi haklı olarak divan metinlerinin neÅŸri ile baÅŸlamış, daha sonra neÅŸredilmiÅŸ bu divan metinleri üzerinde yapılan deÄŸiÅŸik türden tahlil ve incelemelerle devam etmiÅŸtir. Gerek divan tahlilleri ve gerekse müstakil manzume ÅŸerhleri, son derece yararlı olmasına raÄŸmen Türk klasik ÅŸiirinin tahlil metoduna dair birtakım tereddütleri de beraberinde getirmektedir. Bu noktada geçmiÅŸe dönerek Osmanlı ÅŸiirinin, yazıldığı ve zevkle okunduÄŸu çevrelerce nasıl anlaşıldığına bakmanın ve dolayısıyla geleneÄŸi ortaya koymanın, gelecek için de fevkalâde önemli olduÄŸuna inanıyoruz.Åžerhler üzerine çalışmaya karar verdikten sonra 1995 yazında Ä°stanbul kütüphanelerinde yaptığımız araÅŸtırmalar, bizi adım adım bir sınırlandırmaya sevk etti. Ä°lk önce ÅŸerh dilinin Türkçe olması, daha sonra ise ÅŸerh edilen manzumenin Türk diliyle yazılması kaydını esas edindik. Neticede ortaya çıkan "Türkçe manzumelere yazılmış Türkçe ÅŸerhler külliyâtı", büyük ölçüde tasavvuf? hüviyet arz ettiÄŸinden araÅŸtırmanın adını ve konusunu "Tasavvufi Åžiir Åžerhleri" olarak belirledik. Bu sonuç, hemen bütün örnekleri az çok tasavvufi neÅŸve barındıran Osmanlı ÅŸiirlerinin günümüzde anlaşılması hususunda yaÅŸanılan sıkıntıların giderilmesine dair ümitler vaat etmesi açısından da önemli idi. Çalışmamızda 23 ÅŸâirin 42 ayrı manzumesine 20 farklı ÅŸârih tarafından yazılmış, yaklaşık 600 varak tutarındaki 47 ÅŸerh metninden faydalandık. Åžerh edilen manzumeler 13-19. yüzyıl, ÅŸerhler ise 16-19. yüzyıllara aittir. Metinlerimizi Ä°stanbul kütüphaneleri ile sınırlandırmakla birlikte bu kütüphânelerdeki ÅŸerhlerin tamamına ulaÅŸma iddiamız söz konusu deÄŸildir. Nitekim inceleme kapsamına dahil edemeyecek kadar geç ulaÅŸtığımız ya da varlığından haberdâr olup ulaÅŸamadığımız ÅŸerhler mevcuttur ve bunlar ilgili bölümde zikredilmiÅŸtir.